Ayrımcılık Tazminatı

 

İşveren, İş Kanun`unun 5. maddesi gereği, çalışanlarına eşitlik ilkesine uygun davranmakla yükümlüdür. İşverenin eşitlik İlkesine aykırı davranması sebebiyle çalışan, 4 aya kadar ücreti tutarında tazminat isteme ve yoksun bırakıldığı hakları talep etme hakkına sahiptir. İşçinin işe başlamasından sonra işverenin işçilerin birbirlerine eşit davranılmasına aykırı hareketi için en fazla 4 aylık brüt ücreti tutarında bir tazminat öngörülmüştür. İş Kanun’u 5. maddesi şöyle demektedir:

Eşit davranma ilkesi

MADDE 5. – İş ilişkisinde dil, ırk, cinsiyet, siyasal düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep ve benzeri sebeplere dayalı ayırım yapılamaz.

İşveren, esaslı sebepler olmadıkça tam süreli çalışan işçi karşısında kısmî süreli çalışan işçiye, belirsiz süreli çalışan işçi karşısında belirli süreli çalışan işçiye farklı işlem yapamaz.

İşveren, biyolojik veya işin niteliğine ilişkin sebepler zorunlu kılmadıkça, bir işçiye, iş sözleşmesinin yapılmasında, şartlarının oluşturulmasında, uygulanmasında ve sona ermesinde, cinsiyet veya gebelik nedeniyle doğrudan veya dolaylı farklı işlem yapamaz.

Aynı veya eşit değerde bir iş için cinsiyet nedeniyle daha düşük ücret kararlaştırılamaz.

İşçinin cinsiyeti nedeniyle özel koruyucu hükümlerin uygulanması, daha düşük bir ücretin uygulanmasını haklı kılmaz.

İş ilişkisinde veya sona ermesinde yukarıdaki fıkra hükümlerine aykırı davranıldığında işçi, dört aya kadar ücreti tutarındaki uygun bir tazminattan başka yoksun bırakıldığı haklarını da talep edebilir. 2821 sayılı Sendikalar Kanununun 31 inci maddesi hükümleri saklıdır.

20’nci madde hükümleri saklı kalmak üzere işverenin yukarıdaki fıkra hükümlerine aykırı davrandığını işçi ispat etmekle yükümlüdür. Ancak, işçi bir ihlalin varlığı ihtimalini güçlü bir biçimde gösteren bir durumu ortaya koyduğunda, işveren böyle bir ihlalin mevcut olmadığını ispat etmekle yükümlü olur.

Yargıtay bir kararında “çalışan işçilere zam yapılmış iken, davacı işçiye emekliye ayrılacağı dikkate alınarak zam yapılmaması eşit davranma ilkesine aykırıdır Ayrımcılık Tazminatı” demektedir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 2003/12524 Esas, 2004/167 Karar

Çalışan İşçilere zam yapılmış iken, davacı işçiye emekliye ayrılacağı dikkate alınarak zam yapılmaması eşit davranma ilkesine aykırıdır.

Davacı, kıdem tazminatı farkı ve sosyal Sigortalar Kurumuna eksik ücret bildiriminden doğan maaş kaybı isteğinde bulunmuştur.

Mahkemece dava red olunmuş, karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.

İş Hukukunda eşit davranma ilkesi, işverenin işçilerine keyfi olarak farklı davranmaması, aynı durumdaki işçilere haklı ve akla uygun nedenler yok ise eşit işlem yapmasını ifade eder. Anılan ilkelerin hukuki dayanakları İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi (m.2,23), Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi(m.2,4,19), Uluslararası Çalışma Örgütünün 100,111,118 sayılı sözleşmeleriyle 1982 Anayasasının 12 ve 45. Maddesine dayanır.

Eşit davranma ilkesinin uygulandığı alanlardan biri de ücrettir. İş yerinde işçilere ücret ödenmek konusunda genel bir uygulama var ise, işveren keyfi olarak işçiler arasında ayrım yapamaz. Böyle bir davranış Medeni Kanunun ikinci maddesinde yer alan dürüstlük kuralına aykırıdır.

Somut olayda, davalı işveren nezdinde çalışan işçilere Ocak 2000 tarihi itibariyle %21 ile %46 arasında zam yapılmış iken, davacı işçiye emekliye ayrılacağı dikkate alınarak zam yapılmamıştır. Bu durum gerek uluslararası gerekse iç hukuk mevzuatımızca korunan eşit davranma ilkesine ve dürüstlük kuralına aykırıdır.

Mahkemece, davacının kıdemi ve yaptığı iş göz önünde tutularak emsal işçiye göre ücret zammı belirlenmeli, bir hesaplamaya tabi tutulmalı ve sonucun göre karar verilmesi gerekirken; sözü edilen ilkeler göz önünde bulundurulmadan yazılı şekilde hüküm tesisi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

 

 

Ayrımcılık Tazminatı